Sigorta sektöründe "kara liste" olarak da bilinen Sigorta Suistimalleri Bilgi Paylaşım Sistemi (SİSBİS) kayıtları, sigortalıların sigorta hizmetlerinden yararlanmasını engelleyebilen veya yüksek primlerle karşılaşmalarına yol açan son derece kritik veri tabanlarıdır. Peki, bilginiz ve rızanız dışında adınıza düzenlenen sahte/şüpheli kaza tespit tutanakları nedeniyle oluşturulan haksız SİSBİS kayıtlarının silinmesi talebiyle açılacak davalarda görevli mahkeme neresidir?
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2025/12146 E. ve 2026/3403 K. sayılı tarihi kararında, hususi araç sahibi gerçek kişilerin sigorta şirketlerine karşı açacağı SİSBİS kaydının silinmesi/düzeltilmesi davalarında Tüketici Mahkemesi'nin görevli olduğunu net bir şekilde ortaya koymuştur.
1. Olayın Özeti: Habersiz Düzenlenen Tutanak ve 10 Yıllık SİSBİS Mağduriyeti
Davacı araç maliki, adına tescilli hususi aracıyla hiçbir kazaya karışmadığı halde, bilgisi ve imzası dışında 2010 yılında maddi hasarlı bir kaza tespit tutanağı düzenlendiğini öğrenmiştir. Davalı sigorta şirketi, söz konusu kazadaki hasarın uyumsuz olduğu gerekçesiyle şüpheli işlem tespiti yapmış, dosyayı feragat ile kapatmış ve davacı aleyhine SİSBİS kaydı oluşturmuştur.
SİSBİS kaydı nedeniyle 10 yıldan uzun süre sigorta hizmetlerinden yararlanamayan ve "kara listeye" alınan davacı, SİSBİS kaydının haksızlığının tespiti, kaydın silinmesi/düzeltilmesi ve sigorta sicilinin ihyası talebiyle Asliye Ticaret Mahkemesi'nde dava açmıştır.
2. İlk Derece Mahkemesinin Değerlendirmesi
İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi;
Davacının kaza tespit tutanağında imzasının bulunmadığını,
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) sistemindeki kayıtlar ile fiziki tutanağın çeliştiğini,
Sigorta şirketinin, Yanlış Sigorta Uygulamalarının Tespiti, Bildirimi, Kaydı ve Bu Uygulamalarla Mücadele Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik m. 11 uyarınca SİSBİS kaydı oluşturmadan önce davacıya yapılması gereken yazılı bildirimi ispatlayamadığını belirterek davanın kabulüne ve SİSBİS kaydının olmadığının tespitine kesin olarak karar vermiştir.
3. Adalet Bakanlığı'nın Kanun Yararına Temyiz Başvurusu ve Yargıtay'ın Gerekçesi
Adalet Bakanlığı, kararın kesin olması sebebiyle görev yönünden kanun yararına temyiz yoluna başvurmuştur. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi yaptığı incelemede görev hususunu şu hukuki esaslara dayandırmıştır:
A. Tüketici İşlemi ve Tüketiciye Yönelik Uygulama Kapsamı
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un (TKHK) 2. ve 3. maddeleri uyarınca;
Tüketici: Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişidir. Davacının aracı hususi olup kendisi tacir değildir.
Sağlayıcı: Ticari veya mesleki amaçla tüketiciye hizmet sunan sigorta şirketidir.
Tüketici İşlemi: Sigorta sözleşmeleri ve sigorta şirketinin tüketiciye yönelik her türlü haksız uygulama ve eylemleri bu tanıma dâhildir.
B. Ticaret Kanunu mu, Tüketici Kanunu mu?
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 4. maddesinde sigorta hukukundan doğan davaların "ticari dava" sayılacağı belirtilmiş olsa da; 6502 sayılı Kanun’un 83/2. maddesinde yer alan:
"Taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenleme olması, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve bu Kanunun görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemez."
hükmü gereğince, özel kanun niteliğindeki Tüketici Kanunu hükümleri öncelikli olarak uygulanacaktır.
C. Görev Dava Şartıdır
Mahkemenin görevli olması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 114/1-c maddesi uyarınca bir dava şartı olup, kamu düzenindendir ve yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilmelidir.
4. Kararın Sonucu ve Uygulama İçin Önemi
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, davanın Asliye Ticaret Mahkemesi yerine Tüketici Mahkemesi'nde görülmesi gerektiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararını sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZMUŞTUR.
Arabulucular ve Uygulayıcılar İçin Önemli Not: Sigorta şirketlerinin usulsüz veya bildirimsiz şekilde oluşturduğu SİSBİS kayıtlarının terkinine ilişkin uyuşmazlıklarda; davacının gerçek kişi ve aracın hususi olması durumunda yetkili/görevli yargı yolu Tüketici Mahkemeleridir. Bu durum, dava şartı arabuluculuk sürecinde de Tüketici Uyuşmazlıkları kapsamında başvuru yapılması gerektiğini ve görevsizlik nedeniyle zaman kaybı yaşanmaması adına dava açılmadan önce görevli mahkemenin doğru tespit edilmesinin önemini ortaya koymaktadır.